Zakynthos

Η Ποσειδωνία (Posidonia oceanica) καλύπτει το 45% της θαλάσσιας προστατευμένης περιοχής του Ε.Θ.Π.Ζ., όμως λιβάδια βρίσκονται και εκτός αυτής. Τα λιβάδια της Ποσειδωνίας (οι γνωστές «φυκιάδες») φιλοξενούν περισσότερα από 1.200 είδη οργανισμών και χαρακτηρίζονται ως τα υποθαλάσσια «τροπικά δάση» της Μεσογείου. Δείτε τον σχετικό Φωτογραφικό Οδηγό.

Όταν είναι επαρκώς ανεπτυγμένα, τα λιβάδια Ποσειδωνίας λειτουργούν ως φυσικοί κυματοθραύστες, περιορίζοντας την ένταση των κυμάτων· αποτελούν εκκολαπτήριο ζωής, πεδία τροφοληψίας για είδη όπως η Caretta caretta, φυσικό φίλτρο νερού, έναν από τους σημαντικότερους μηχανισμούς αποθήκευσης άνθρακα της Μεσογείου, και παράγοντα δημιουργίας και θρέψης των παραλιών.

Οι θημώνες Ποσειδωνίας (φυσικές συσσωρεύσεις φύλλων στις παραλίες) διατηρούν τις παραλίες υγιείς, αν και συχνά αντιμετωπίζονται ως ανεπιθύμητα υπολείμματα και απομακρύνονται. Λειτουργούν ως προστατευτικό τείχος απέναντι στη διάβρωση, υποστηρίζουν τη βιοποικιλότητα, συμβάλλουν στον σχηματισμό αμμοθινών και σταθεροποιούν την ακτογραμμή. Οι ανθρώπινες δραστηριότητες (παράκτια έργα, αγκυροβόλια, απορρίμματα, πλαστικά, χημικές ουσίες, κλιματική κρίση) απειλούν την υγεία και επιβίωση αυτών των υποθαλάσσιων δασών.

• Δεν στηριζόμαστε ποτέ από τα ριζώματα και τα φύλλα της Ποσειδωνίας.
• Όταν κολυμπάμε πάνω από το λιβάδι προσέχουμε ώστε τα πέδιλά μας να μην ακουμπάνε τα φύλλα και τις ρίζες.
• Όταν φωτογραφίζουμε το λιβάδι διατηρούμε την πλευστότητά μας ώστε ο κορμός και τα πόδια μας να είναι οριζόντια ή ελαφρώς προς τα επάνω.
• Δεν αγκυροβολούμε ποτέ πάνω στο λιβάδι· επιδιώκουμε το σημείο αγκυροβόλησης στην άμμο να απέχει αρκετά μέτρα.

Μπορείτε να υπογράψετε εθελοντική συμφωνία για τη μείωση του αποτυπώματός σας στα λιβάδια Ποσειδωνίας. Παρακολουθήστε το σποτ «Έγκλημα» στην παραλία· γνωστοποιήστε στις αρμόδιες αρχές τον οδηγό καλών πρακτικών για τον καθαρισμό αιγιαλού (Ο.ΦΥ.ΠΕ.Κ.Α.).

Πηγές: Μ.Δ. Εθνικών Πάρκων Ζακύνθου, Αίνου και Προστατευόμενων Περιοχών Ιονίων Νήσων· Greek Islands Seagrass Alliance· seagrassalliance.gr· isea.com.gr

Οι ύφαλοι και τα θαλάσσια σπήλαια αποτελούν ευαίσθητους τύπους οικοσυστημάτων που έχουν χαρακτηριστεί ως προστατευόμενοι βιότοποι. Ως δύτης ή ψαροντουφεκάς, είναι σημαντικό να ακολουθείτε έναν κώδικα συμπεριφοράς.

Ύφαλοι

• Βγάλτε φωτογραφίες χωρίς να αγγίζετε ή να διαταράσσετε το περιβάλλον.
• Σεβαστείτε τη θαλάσσια ζωή γύρω σας και δώστε χώρο στα ζώα που σας πλησιάζουν.
• Εξασκηθείτε στην πλευστότητα και στις σωστές τεχνικές κολύμβησης.
• Βεβαιωθείτε ότι ο εξοπλισμός σας είναι ασφαλισμένος και δεν σέρνεται πάνω στους υφάλους.
• Κρατήστε απόσταση από τον ύφαλο που επισκέπτεστε.

• Μην πατάτε πάνω στον ύφαλο. Μην ανακινείτε το ίζημα με τα βατραχοπέδιλά σας.
• Μην αγγίζετε τη θαλάσσια ζωή, μην ταΐζετε τα ψάρια κάτω από το νερό.
• Μην πετάτε σκουπίδια, μην αγοράζετε σχετικά θαλάσσια σουβενίρ.
• Μη συλλέγετε νεκρά ή ζωντανά κοχύλια.

Θαλάσσιες σπηλιές

• Βγάλτε φωτογραφίες χωρίς να αγγίζετε ή να διαταράσσετε το περιβάλλον.
• Αν δεις φώκια σε σπήλαιο, μην πανικοβληθείς, μην προσπαθήσεις να μπεις μέσα — μπορεί να είναι μητέρα με το μικρό της. Απομακρύνσου κολυμπώντας αργά και κοντά στα βράχια ώστε να μην κλείνεις την είσοδο.
• Εξασκηθείτε στην πλευστότητα· βεβαιωθείτε ότι ο εξοπλισμός σας δεν σέρνεται μέσα στο σπήλαιο.

• Μην ανακινείτε το ίζημα, μην αγγίζετε τη θαλάσσια ζωή, μη φοράτε γάντια.
• Μη συλλέγετε νεκρά ή ζωντανά βράγχια.
• Μην αγγίζετε τα τοιχώματα ή την οροφή του σπηλαίου.
• Μην παραμένετε πολλή ώρα μέσα — οι φυσαλίδες σκοτώνουν οργανισμούς όταν παγιδεύονται στα τοιχώματα και στην οροφή.

Πηγές: Code of Conduct of Divers (NECCA), isea.com.gr, necca.gov.gr, mom.gr, Ε.Θ.Π.Ζ.

Η υπεύθυνη πλεύση συμβάλλει στη διατήρηση της ασφάλειας στη θάλασσα και στην προστασία των ευαίσθητων οικοσυστημάτων της Ζακύνθου.

• Τηρείτε τα όρια ταχύτητας και τις ζώνες περιορισμού κυκλοφορίας, ιδιαίτερα κοντά σε παραλίες ωοτοκίας και προστατευόμενες περιοχές.
• Αποφεύγετε την αγκυροβολία πάνω σε λιβάδια Ποσειδωνίας και σε περιοχές με ευαίσθητους θαλάσσιους οικοτόπους. Ο χάρτης EMODnet δίνει μια εκτίμηση κατανομής.
• Χρησιμοποιήστε τα διαθέσιμα μόνιμα σημεία πρόσδεσης ή σημαδούρες αντί για άγκυρα.
• Αν δένετε με άγκυρα, ρίξτε την στην άμμο για να παραμείνει η θαλάσσια βλάστηση ανεπηρέαστη.
• Προτιμήστε βράχους και όχι δέντρα για πρόσδεση στην ακτή — στην Ελλάδα απαγορεύεται η πρόσδεση σε δέντρα. Βεβαιωθείτε ότι οι βράχοι δεν θα μετακινηθούν.
• Αποφεύγετε το σύρσιμο της άγκυρας στον βυθό. Αν σέρνεται, ανασύρετέ την και αγκυροβολήστε ξανά· αν συνεχίσει, επιλέξτε διαφορετικό σημείο.
• Δεν έχουν χαρτογραφηθεί ακόμη όλα τα λιβάδια — φοράτε πολωτικά γυαλιά ηλίου για να μειώνετε τις αντανακλάσεις και να τα εντοπίζετε ευκολότερα.
• Κατά την ανέλκυση, κατευθύνετε αργά το σκάφος προς το σημείο και ανασύρετε την άγκυρα όταν η αλυσίδα είναι κατακόρυφη. Καθαρίστε την πριν αποχωρήσετε.
• Αν η άγκυρα έχει σκαλώσει, προσπαθήστε να την απελευθερώσετε χειροκίνητα ή σημειώστε τη θέση με σημαδούρα για δύτη — μην ασκείτε δύναμη με το σκάφος.
• Αν επισκέπτεστε συχνά την ίδια περιοχή, προσπαθήστε να αγκυροβολείτε στο ίδιο σημείο.
• Διατηρείτε ασφαλή απόσταση από λουόμενους, δύτες και άλλους χρήστες της θάλασσας.
• Σεβαστείτε την ησυχία φυσικών περιοχών και αποφύγετε την υπερβολική ηχορύπανση.
• Σχεδιάστε τη διαδρομή σας εκ των προτέρων ώστε να μειώσετε άσκοπες μετακινήσεις και κατανάλωση καυσίμου.

Κατεβάστε τον οδηγό βιώσιμης ιστιοπλοΐας με συμβουλές για υπεύθυνη πλεύση.

Πηγή: sustainablesailinggreece.com

Με την ηλεκτρονική πλατφόρμα του Safe Water Sports έχετε πρόσβαση σε πληροφορίες για παραλίες, ναυαγοσώστες, βάθος νερών, τύπο παραλίας, προσβασιμότητα ΑΜΕΑ, νόμιμες επιχειρήσεις εκμίσθωσης θαλάσσιων σπορ, μαρίνες, επιχειρήσεις εκμίσθωσης σκαφών, ημερόπλοια, νοσοκομεία και λιμεναρχεία με πλήρη στοιχεία επικοινωνίας, και τους ισχύοντες κανονισμούς ασφάλειας για κάθε θαλάσσιο σπορ.

Να υπακούτε στις προειδοποιητικές πινακίδες και τις σημαίες στις παραλίες. Ακολουθείτε τις οδηγίες των ναυαγοσωστών και ζητάτε τοπικές συμβουλές αν υπάρχουν μέδουσες ή αχινοί. Δείτε γενικούς κανόνες ασφάλειας στην παραλία από το Υπουργείο Υγείας, και για πισίνες.

Η «Γαλάζια Σημαία» είναι το πλέον αναγνωρίσιμο διεθνές οικολογικό σύμβολο ποιότητας για ακτές, μαρίνες και τουριστικά σκάφη. Απονέμεται από το 1987 με προϋπόθεση «Εξαιρετική» ποιότητα υδάτων — καμία άλλη διαβάθμιση, ακόμα και «Καλή», δεν είναι αποδεκτή. Η βράβευση ισχύει για ένα έτος. Δείτε τον κατάλογο βραβευμένων ακτών για το 2026.

Τηλέφωνο Λιμεναρχείου Ζακύνθου: +30 26950 28117. Πηγές: moh.gov.gr, safewatersports.com, blueflag.gr

Η μαύρη σταφίδα Ζακύνθου είναι αναγνωρισμένη ως προϊόν Προστατευόμενης Ονομασίας Προέλευσης (ΠΟΠ), με εγκεκριμένους ισχυρισμούς υγείας για Κάλιο και Χαλκό.

Το μαντολάτο Ζακύνθου είναι παραδοσιακό γλύκισμα με αγνό μέλι και αμύγδαλα, με εγκεκριμένους ισχυρισμούς υγείας για Μαγγάνιο και Χαλκό.

Το λαδοτύρι Ζακύνθου είναι παραδοσιακό σκληρό τυρί που ωριμάζει σε ελαιόλαδο, με εγκεκριμένους ισχυρισμούς υγείας για Ασβέστιο και Φώσφορο. (Πηγή: bioactivity.foodoxys.com)

Στο νησί υπάρχει μεγάλη ποικιλία γηγενών ποικιλιών αμπέλου (Σκιαδόπουλο, Παύλος, Βοστυλίδι/Γουστολίδι, Λαγόρθι, Μακρυποδιά, Αυγουστιάτης, Κατσακουλιάς). Παράγεται το ιδιαίτερο λευκό κρασί «Βερντέα», προστατευμένο ως «Ονομασία κατά Παράδοση» και «Προστατευόμενη Γεωγραφική Ένδειξη», παραγόμενο κατά τουλάχιστον 50% από την ντόπια ποικιλία Σκιαδόπουλο. Μία επίσκεψη σε οινοποιείο του νησιού αποτελεί βιωματική εμπειρία.

Το ελαιόλαδο Ζακύνθου φέρει «Προστατευόμενη Γεωγραφική Ένδειξη» και παράγεται από ελιές Κορωνέικη, με εγκεκριμένο ισχυρισμό υγείας για την προστασία των λιπιδίων του αίματος από οξείδωση. Δοκιμάστε και το Αγουρέλαιο Ζακύνθου — αναζητήστε επισκέψιμα ελαιοτριβεία.

Άλλα τοπικά προϊόντα: το Ζακυνθινό νεροκρέμμυδο («μπελουσιώτικα», καλλιεργείται σχεδόν αποκλειστικά στην περιοχή Κυψέλη/Μπελούσι), η φρίσα (παραδοσιακό ζακυνθινό παξιμάδι ολικής αλέσεως), βότανα (ρίγανη, θυμάρι, φασκόμηλο), μέλι (θυμαρίσιο και ανθόμελο), και η αφράλα που συλλέγεται στις βορειοδυτικές βραχώδεις ακτές.

Μοναδικά παραδοσιακά πιάτα

• Μελιτζάνες σκορδοστούμπι: τηγανητές μελιτζάνες με σάλτσα ντομάτας, σκόρδο και ξύδι — από τις πιο χαρακτηριστικές γεύσεις του νησιού.
• Πολπέτες: ζακυνθινοί κεφτέδες, τηγανητοί ή στον φούρνο, με σκόρδο, δυόσμο, ρίγανη και λίγο ξύδι.
• Ραγού μοσχάρι με μακαρόνια: κλασικό κυριακάτικο πιάτο, με εμφανή επτανησιακή και βενετσιάνικη επιρροή.
• Σάρτσα: βοδινό σε κύβους με ντομάτα, σκόρδο, μυρωδικά και λαδοτύρι.
• Σγατζέττο: πασχαλινό πιάτο με αρνίσια κομμάτια και αυγολέμονο.

Επισκεφθείτε τη Λαϊκή Αγορά Ζακύνθου, κοντά στην είσοδο του λιμανιού, για φρέσκα προϊόντα από τοπικούς παραγωγούς, ή το λιμάνι για ψάρι κατευθείαν από το καΐκι. Στηρίξτε τις τοπικές κοινωνίες επιλέγοντας τοπικές επιχειρήσεις εστίασης, όπως παραδοσιακές ταβέρνες.

Πηγές: bioactivity.foodoxys.com, platosplate.gr, greekgastronomyguide.gr, WWF (Διατροφή και κλιματική αλλαγή, ΙΝΑΓΡΟΚ 2021)

Η θαλάσσια περιοχή της Ζακύνθου φιλοξενεί πλούσια μεσογειακή ιχθυοπανίδα, συνδεδεμένη άμεσα με τη φήμη της τοπικής γαστρονομίας. Η υπεύθυνη κατανάλωση αλιευμάτων είναι απαραίτητη για τη διατήρηση της ισορροπίας των θαλάσσιων οικοσυστημάτων.

Ενδεικτικά είδη της περιοχής: Λυθρίνι, Μπαρμπούνι, Σαργός, Σκορπίνα, Συναγρίδα, Φαγκρί, Σουπιά.

• Προτιμήστε εποχικά και νόμιμου μεγέθους αλιεύματα.
• Ζητήστε πληροφορίες για την προέλευση και τη μέθοδο αλιείας τους.
• Δώστε προτεραιότητα σε τοπικά και ιχνηλάσιμα προϊόντα.
• Συμβουλευτείτε αξιόπιστους οδηγούς όπως το WWF Fish Guide για πιο συνειδητές επιλογές… και συνταγές.

Η εμφάνιση και εξάπλωση ξενικών ειδών αποτελεί μία από τις μεγαλύτερες απειλές για τη βιοποικιλότητα· η προώθηση της κατανάλωσής τους μπορεί να αποτελέσει εργαλείο μείωσής τους. Μάθετε περισσότερα στο πρόγραμμα Pick the Alien.

Πηγές: fishguide.wwf.gr, isea.com.gr

Το νερό είναι περιορισμένος πόρος στη Ζάκυνθο.

Γι' αυτό σας ζητούμε ευγενικά τη συμβολή σας: παρακαλούμε περιορίστε τον χρόνο του ντους σας τουλάχιστον κατά 1 λεπτό καθημερινά κατά τη διάρκεια της διαμονής σας! Για να το πετύχετε εύκολα, κλείστε το νερό όσο σαπουνίζεστε και ανοίξτε το ξανά για να ξεβγαλθείτε.

Πηγή / τρόποι εξοικονόμησης: savewaterzakynthos.wordpress.com

Η εξοικονόμηση ενέργειας κατά τη διάρκεια των διακοπών είναι μια απλή αλλά ουσιαστική πρακτική, που συμβάλλει στη μείωση του περιβαλλοντικού αποτυπώματος της διαμονής.

• Κλείνετε φώτα, κλιματισμό και ηλεκτρικές συσκευές όταν δεν τα χρησιμοποιείτε και όταν απουσιάζετε από το κατάλυμα.
• Προτιμάτε ανεμιστήρα ή φυσικό αερισμό, όταν οι συνθήκες το επιτρέπουν, πριν χρησιμοποιήσετε κλιματισμό.
• Ρυθμίζετε τον κλιματισμό σε άνετη θερμοκρασία, ιδανικά γύρω στους 24-26°C.
• Αποφεύγετε τις πολύ χαμηλές ρυθμίσεις κλιματισμού.
• Κρατάτε πόρτες και παράθυρα κλειστά όταν λειτουργεί ο κλιματισμός.
• Προτιμάτε το φυσικό φως και τον φυσικό αερισμό, όταν οι συνθήκες το επιτρέπουν.
• Φορτίζετε κινητά και άλλες συσκευές μόνο όταν χρειάζεται και αποσυνδέετε τους φορτιστές μετά τη χρήση.
• Ζητάτε αλλαγή πετσετών και σεντονιών μόνο όταν είναι πραγματικά απαραίτητο.

Πηγή: wwf.panda.org/act/live_green/energy_efficiency

Η ορθή κατανομή των απορριμμάτων στους κατάλληλους κάδους συμβάλλει ουσιαστικά στη διατήρηση της καθαριότητας, στην προστασία του φυσικού περιβάλλοντος και στη βελτίωση της ποιότητας ζωής στο νησί.

• Χρησιμοποιείτε τον μπλε κάδο μόνο για ανακυκλώσιμες συσκευασίες: αλουμίνιο (αναψυκτικά, μπύρες), λευκοσίδηρος (γάλα εβαπορέ, τόνος), πλαστικό (μπουκάλια νερό, αναψυκτικά, σαμπουάν, πλαστικές σακούλες), γυαλί (μπουκάλια, βαζάκια), χαρτί (γάλα, χυμοί, μπισκότα, χαρτοκιβώτια).
• Ρίχνετε στον πράσινο κάδο μόνο ό,τι δεν ανακυκλώνεται στους άλλους διαθέσιμους κάδους.
• Αδειάζετε καλά τις συσκευασίες και διπλώνετε τα χαρτοκιβώτια πριν τα απορρίψετε.

Δεν είστε σίγουροι αν μία συσκευασία ανακυκλώνεται; Ελέγξτε τον πλήρη πρακτικό οδηγό ανακύκλωσης κύριων οικιακών αποβλήτων — «ΤΙ (ΔΕΝ) ΠΕΤΑΩ ΠΟΥ».

• Μην αφήνετε σακούλες, ποτήρια, μπουκάλια ή αποτσίγαρα σε παραλίες, μονοπάτια και υπαίθριους χώρους.
• Αφήνετε το μέρος όπως το βρήκατε.
• Περιορίστε τα πλαστικά μιας χρήσης, προτιμώντας παγούρι, επαναχρησιμοποιούμενο ποτήρι και τσάντα πολλαπλών χρήσεων.
• Αν δεν βρίσκετε κάδο, κρατήστε τα απορρίμματά σας μαζί σας μέχρι να βρείτε το κατάλληλο σημείο απόρριψης.

Μάθετε περισσότερα για τις 7 Αρχές του Leave No Trace.

Πηγές: helmepa.gr, lnt.org

Η Ζάκυνθος εξυπηρετείται από δίκτυο δημόσιων συγκοινωνιών μέσω του ΚΤΕΛ, το οποίο συνδέει την πόλη με αρκετές δημοφιλείς περιοχές του νησιού, όπως ο Λαγανάς, το Καλαμάκι, το Αργάσι, το Τσιλιβί, οι Αλυκές, ο Βασιλικός και οι Βολίμες, καθώς και με το αεροδρόμιο. Χρησιμοποίησε δημόσια συγκοινωνία όπου είναι δυνατό — δες τα τοπικά δρομολόγια εδώ. Το ΚΤΕΛ Ζακύνθου συνδέει επίσης το νησί με Αθήνα, Θεσσαλονίκη και Πάτρα μέσω υπεραστικών δρομολογίων.

• Προτίμησε πεζή μετακίνηση ή ποδήλατο για κοντινές αποστάσεις, ηλεκτρικό ποδήλατο για μικρές και μεγάλες αποστάσεις.
• Αν νοικιάσεις όχημα, επίλεξε μικρό ή ηλεκτρικό/υβριδικό.
• Απόφυγε άσκοπες μετακινήσεις — οργάνωσε τη μέρα σου ανά περιοχή.
• Στήριξε τοπικές εκδρομές με υπεύθυνους παρόχους.

Πηγή: sustainable-tourism.interreg-euro-med.eu

Να είστε ιδιαίτερα προσεκτικοί όταν σχεδιάζετε μια πεζοπορία ή περίπατο. Τα μονοπάτια συχνά δεν έχουν σκιά και η ποιότητα της σήμανσης των διαδρομών μπορεί να διαφέρει. Θα πρέπει να αποφεύγετε την πεζοπορία κατά τη διάρκεια καύσωνα ή όταν οι θερμοκρασίες είναι ιδιαίτερα υψηλές. Προτιμήστε τις ώρες που οι θερμοκρασίες είναι χαμηλότερες (συνήθως πριν τις 11 π.μ. ή μετά τις 6 μ.μ.). Σχεδιάστε τη διαδρομή σας εκ των προτέρων λαμβάνοντας υπόψη τα όριά σας.

Πριν την πεζοπορία (το καλοκαίρι)

• Το προηγούμενο βράδυ τρώτε ελαφρά και μην καταναλώνετε αλκοόλ.
• Ξεκινήστε έχοντας ενυδατωθεί καλά.
• Ενημερώστε το ξενοδοχείο σας για τον προορισμό, τη διαδρομή και την πιθανή ώρα επιστροφής.
• Φροντίστε να έχετε παρέα. Φορέστε ρούχα ελαφριά, ανοιχτόχρωμα, που καλύπτουν όλη την επιφάνεια του σώματος, και τα κατάλληλα παπούτσια.
• Φοράτε πάντα καπέλο και γυαλιά ηλίου.
• Στο σακίδιο: τουλάχιστον 1,5 lt νερό, ηλεκτρολύτες, stick μελιού, αντηλιακό υψηλής προστασίας, σφυρίχτρα, φακό, power bank και αναπτήρα, χάρτη και GPS.
• «Πίνω πριν διψάσω» — μην ξεχνάτε να πίνετε μικρές ποσότητες νερού σε σταθερά διαστήματα, κάθε 20 λεπτά.
• Μετά την πεζοπορία, καλή σταδιακή ενυδάτωση.

Αν δεν μπορείτε να αποφύγετε τις πιο θερμές ώρες, προσπαθήστε να βρίσκεστε στη σκιά ή κοντά σε νερό, και επιλέξτε διαδρομή που δεν είναι ιδιαίτερα εκτεθειμένη στον ήλιο.

Ηλιακά εγκαύματα

Παρότι τα ρούχα προστατεύουν αρκετά από τις ακτίνες του ήλιου, το αντηλιακό είναι απαραίτητο για κάθε εκτεθειμένο σημείο του δέρματος. Ξαναβάζετε αντηλιακό μετά από περίπου 2 ώρες.

Αφυδάτωση

Είναι σημαντικό να πίνετε αρκετό νερό όταν περπατάτε με υψηλές θερμοκρασίες. Η αφυδάτωση μπορεί να οδηγήσει σε κράμπες, ηλίαση ή θερμοπληξία. Γενική σύσταση: περίπου μισό λίτρο νερό για κάθε ώρα έντονης άσκησης. Η σωστή ενυδάτωση ξεκινάει 24 ώρες πριν την εξόρμηση.

Κράμπες από τη ζέστη

Επίπονες, συμβαίνουν ξαφνικά κατά τη διάρκεια της άσκησης — σημάδι ότι πρέπει να χαλαρώσετε. Η σωστή ενυδάτωση βοηθά στην αποφυγή τους.

Ηλίαση

Συμβαίνει όταν το σώμα υπερθερμανθεί — πραγματικά επικίνδυνη κατάσταση που χρειάζεται άμεση ιατρική αντιμετώπιση. Συμπτώματα: δυνατός πονοκέφαλος, ζαλάδα, ναυτία και εμετός, σύγχυση, άγχος, πυρετός, αποπροσανατολισμός. Αν τα παρατηρήσετε: ξαπλώστε το άτομο στη σκιά, αφαιρέστε τα περιττά ρούχα, βρέξτε το με νερό (χωρίς υπερβολή, για να μην οδηγηθεί σε υποθερμία), προσφέρετε άφθονο νερό, και μεταφερθείτε το γρηγορότερο σε νοσοκομείο.

Σε περίπτωση ατυχήματος ή αν χαθείτε, καλέστε το 112 για τις υπηρεσίες έκτακτης ανάγκης.

Πηγές: eosartas.gr, gov.uk/foreign-travel-advice/greece, visitgreece.gr

Τα πλαστικά στη θάλασσα απειλούν την ανθρώπινη υγεία καθώς και εκατοντάδες θαλάσσια είδη. Χελώνες, δελφίνια, φώκιες και ψάρια συχνά τα καταπίνουν ή παγιδεύονται σε αυτά. Οι θαλάσσιες χελώνες μάλιστα μπερδεύουν τις πλαστικές σακούλες με τις τσούχτρες, μία από τις βασικές τους τροφές.

• Έχε πάντα μαζί σου στην παραλία μια σακούλα για να βάζεις τα σκουπίδια σου φεύγοντας.
• Αν βρεις τον πλησιέστερο κάδο γεμάτο, μην αφήνεις τα σκουπίδια σου έξω από αυτόν — πάρτα μαζί σου και απόρριψέ τα στον επόμενο κάδο.
• Έχε πάντα μαζί σου ένα φορητό σταχτοδοχείο για τα αποτσίγαρα — μπορεί να χρειαστούν έως και 5 χρόνια για να αποσυντεθούν.

Επιπλέον ατομικές δράσεις για τη μείωση των θαλάσσιων απορριμμάτων (δείτε τον πλήρη οδηγό MARLISCO):

• Μειώνω την κατανάλωσή μου, ώστε να παράγω λιγότερα απορρίμματα, και επαναχρησιμοποιώ προϊόντα όποτε είναι δυνατόν.
• Ανακυκλώνω όσο το δυνατόν περισσότερο — μπουκάλια, κουτιά αλουμινίου και άλλα ανακυκλώσιμα.
• Δεν πετώ σκουπίδια πουθενά παρά μόνο στους κατάλληλους κάδους — ποτέ στον δρόμο, στις όχθες ποταμών ή στη θάλασσα.
• Αποφεύγω τα πλαστικά ποτήρια, πιάτα και μαχαιροπίρουνα μίας χρήσης, και τις πλαστικές σακούλες.
• Πριν πάω στην παραλία, σκέφτομαι τις συσκευασίες που παίρνω μαζί μου.
• Προτιμώ προϊόντα από ανακυκλωμένα υλικά, και ρούχα/υφάσματα από φυσικές ίνες αντί συνθετικά (που διασπώνται σε μικροπλαστικά).
• Δεν απελευθερώνω ποτέ μπαλόνια — καταλήγουν ως απορρίμματα στη στεριά και τη θάλασσα.
• Ασκώ θαλάσσιες δραστηριότητες με υπευθυνότητα και σεβασμό προς το περιβάλλον.
• Στηρίζω μαρίνες που εφαρμόζουν περιβαλλοντικά υπεύθυνες πρακτικές.
• Δίνω το καλό παράδειγμα και συμμετέχω σε εθελοντικούς καθαρισμούς παραλιών.

Η εφαρμογή SEAtizens Watch αποτελεί ένα μοναδικό εργαλείο συγκέντρωσης πληροφοριών για θαλάσσια είδη και εστίες ρύπανσης.

Πηγές: medasset.org, evmar.obstechnologies.gr, marlisco.eu, sea-guardians.gr

Κατά τη διάρκεια του καύσωνα

• Αποφύγετε την ηλιοθεραπεία και παραμείνετε σε σκιερά και δροσερά μέρη μακριά από συνωστισμό.
• Αποφύγετε τη βαριά σωματική εργασία, ιδιαίτερα σε χώρους με υψηλή θερμοκρασία, άπνοια και μεγάλη υγρασία.
• Αποφύγετε το βάδισμα για πολλή ώρα ή το τρέξιμο κάτω από τον ήλιο.
• Προτιμήστε ελαφρά, άνετα και ανοιχτόχρωμα ρούχα από φυσικό υλικό. Επιλέξτε καπέλο με καλό αερισμό και σκουρόχρωμα γυαλιά με ειδική επίστρωση.
• Φροντίστε η διατροφή σας να αποτελείται από ελαφρά και μικρά γεύματα, με έμφαση στα φρούτα και τα λαχανικά, περιορίζοντας τα λιπαρά.
• Πίνετε άφθονα υγρά (νερό και χυμούς φρούτων). Αν ιδρώνετε πολύ, προσθέστε αλάτι στο φαγητό σας. Αποφύγετε τα οινοπνευματώδη ποτά.
• Κάντε χλιαρά ντους κατά τη διάρκεια της ημέρας.
• Μεριμνήστε για μέλη της οικογένειας με χρόνια νοσήματα — συμβουλευτείτε τον θεράποντα ιατρό τους.
• Αποφύγετε τα πολύωρα ταξίδια με μέσα συγκοινωνίας όταν η ζέστη είναι σε πολύ υψηλά επίπεδα.

Αν έχετε βρέφη και παιδιά

• Ντύστε τα όσο γίνεται πιο ελαφρά — χέρια και πόδια ελεύθερα, όχι τυλιγμένα σε πάνες.
• Φροντίστε να μην μένουν στον ήλιο μετά το μπάνιο στη θάλασσα και να φορούν πάντα καπέλο.
• Εκτός από γάλα συνιστάται και η χορήγηση άλλων υγρών — συμβουλευτείτε τον παιδίατρο.
• Για τα μεγαλύτερα παιδιά, πολλά υγρά, περισσότερα λαχανικά και φρούτα, λιγότερα λίπη.

Αν έχετε ηλικιωμένους

• Μετακινήστε τους σε δροσερότερους χώρους ή τα κατώτερα διαμερίσματα πολυώροφων σπιτιών.
• Ανοίξτε το σπίτι τη νύχτα για να δροσίζει και κρατάτε το ερμητικά κλειστό τις ζεστές ώρες.
• Μην τους εγκαταλείπετε μόνους σε περιπτώσεις θερινών διακοπών ή πολυήμερης απουσίας σας.

Επισκεφτείτε την πλατφόρμα hackAIR για πληροφορίες σχετικά με ατμοσφαιρικούς ρύπους, θερμικό δείκτη και κίνδυνο πυρκαγιάς.

Πηγές: civilprotection.gov.gr, climatehealth.med.uoa.gr, patt.gov.gr

Αν βρίσκεστε στην ύπαιθρο

• Μην καίτε σκουπίδια ή ξερά χόρτα και κλαδιά κατά τους θερινούς μήνες.
• Μην ανάβετε υπαίθριες ψησταριές στα δάση ή σε χώρους με ξερά χόρτα το καλοκαίρι.
• Αποφύγετε εργασίες που ενδέχεται να προκαλέσουν πυρκαγιά (π.χ. εργαλεία που δημιουργούν σπινθήρες).
• Βεβαιωθείτε ότι αναμμένα τσιγάρα, σπίρτα ή άλλα υλικά καπνίσματος έχουν σβήσει εντελώς πριν τα απορρίψετε σε ασφαλή σημεία.
• Μην αφήνετε τα σκουπίδια στο δάσος — υπάρχει κίνδυνος ανάφλεξης.
• Σεβαστείτε τα απαγορευτικά πρόσβασης σε περιόδους υψηλού κινδύνου.
• Μην παρκάρετε το αυτοκίνητό σας πάνω σε ξερά χόρτα — ο καταλύτης αναπτύσσει πολύ υψηλές θερμοκρασίες και μπορεί να προκαλέσει ανάφλεξη.

Συμβουλευτείτε τον χάρτη πρόβλεψης κινδύνου πυρκαγιάς.

Μόλις αντιληφθείτε μια πυρκαγιά

• Τηλεφωνήστε ΑΜΕΣΩΣ στην Πυροσβεστική Υπηρεσία (199) και δώστε σαφείς πληροφορίες: την τοποθεσία και το ακριβές σημείο που βρίσκεστε, την τοποθεσία και κατεύθυνση της πυρκαγιάς, και το είδος της βλάστησης που καίγεται.
• Εναλλακτικά τηλέφωνα: Πολιτική Προστασία 112, Αστυνομία 100, Δασική Υπηρεσία 1591.
• Αν διαταχθεί οργανωμένη απομάκρυνση, ακολουθήστε πιστά τις οδηγίες των Αρχών και τις διαδρομές που θα σας δοθούν.

Για επιπλέον οδηγίες προστασίας, συμβουλευτείτε τους συνδέσμους της Πολιτικής Προστασίας και το φυλλάδιο για διεθνείς επισκέπτες.

Πηγές: civilprotection.gov.gr, fria.gr

Δείτε αναλυτικά τους κανόνες ασφαλείας στη θάλασσα, τις μαρίνες και τη Γαλάζια Σημαία στην κατηγορία Θάλασσα & Σκάφη.

Μετάβαση στην ενότητα →